York heeft geen jazzclub. Geen echte — geen neonreclame, geen fluwelen touw, geen vaste band die tot twee uur 's nachts doorspeelt. Wat het wel heeft is beter dan dat klinkt: een kapel met Cajun-gerechten en live sets drie avonden per week, een middeleeuwse kerk met akoestiek waar de meeste concertzalen een nier voor zouden geven, en een reeks pubs waar een kwartet in de hoek speelt en niemand je laat betalen om te luisteren. Kom dus niet met verwachtingen van Ronnie Scott's. Kom met de kennis van waar je moet staan, wat het kost en welke ruimte geschikt is, of je nu een stelletje bent of een groep van acht vrienden op zaterdag. Hier is de eerlijke gids.
Wat het dichtst bij een echte jazzclub in York komt
Als je één plek wilt waar muziek en diner zijn, waar je kunt reserveren, en waar jazz vaker dan eens in de zoveel tijd wordt gespeeld, dan is dit je korte lijst van twee — en slechts twee.
NOLA Restaurant & Bar (stadscentrum) is het dichtst bij een echte jazz-en-dineerzaal in York, en het is oprecht goed. De setting is een voormalige kapel, dus de sfeer doet al veel werk voordat er ook maar één noot wordt gespeeld. Live jazz is er drie avonden per week — dinsdag, zondag en vrijdag — en het eten is Cajun-gerechten en echte cocktails. De prijzen zitten in de categorie ££–£££ en — dit is belangrijk — er is geen entree, dus je betaalt voor wat je eet en drinkt, niet voor het voorrecht van een stoel. Reserveren is mogelijk en groepen zijn welkom, maar de muziek speelt in de benedenruimte, dus reserveer die ruimte van tevoren als je echt de band wilt horen in plaats van een gedempte echo van boven. Dit is de plek om te boeken als je de avond rond de jazz wilt bouwen.
Eagle & Child (High Petergate, binnen de muren) is het tegengestelde van grassroots, en het is het kloppende hart van de lokale scene. Het organiseert de 'York Jazz'-serie op donderdagavond met wisselende lokale kwartetten, en het is gratis of een kleine donatie. Dat is het goede nieuws. Het nadeel is de ruimte: het is een kleine pub, dus kleine groepen zijn prima, maar grote feesten zijn onmogelijk, en op donderdagen is het snel vol. Kom vroeg — niet modieus laat — anders sta je bij de deur te luisteren met je pint boven je hoofd. Stellen en duo's van jazzliefhebbers zullen het geweldig vinden. Een vrijgezellenfeest van twaalf moet elders zoeken.
Voor een echt zitconcert
Soms wil je geen pint en een praatje over de band heen. Je wilt zitten, stil zijn en luisteren naar een rondreizende artiest die goed speelt. York doet dit goed.
National Centre for Early Music (NCEM) (St Margaret's, Walmgate) is de keuze voor een echt concert. Het is een middeleeuwse kerk omgebouwd tot podiumruimte, de akoestiek is prachtig en het biedt een jaarrond programma van top jazzartiesten. Concerten hebben zitplaatsen en kosten ongeveer £15–30, en het is geschikt voor groepen als je van tevoren stoelen samen boekt. Dit is een luisterruimte in de ware zin van het woord — geen geroezemoes, geen afleiding, alleen de muziek. Als je specifiek naar York reist voor een bepaalde artiest, check dan eerst het NCEM-programma.
The Crescent Community Venue (nabij Blossom Street) is het non-profit werkpaard van de livescène in York en organiseert het York Jazz Initiative naast talloze andere genres. Het is een staande concertzaal, dus groepen zijn prima, maar shows worden individueel geticketed — meestal £10–20 — en de goede zijn snel uitverkocht, dus boek van tevoren in plaats van te gokken. Kom hier voor geboekte rondreizende en hedendaagse acts, niet voor spontaan binnenlopen; als je zonder plan komt, kun je zomaar een punkband treffen.
The Basement @ City Screen Picturehouse (Coney Street, aan de rivier) is een intieme kelder onder de bioscoop en mengt jazz in een sterk programma van livemuziek, comedy en spoken word. Het is een kleine ruimte met staan- of zitplaatsen, geschikt voor een groep op een getickette avond (ongeveer £8–15), en het loont om van tevoren te boeken. Een eerlijke kanttekening: jazz is hier incidenteel, niet wekelijks, dus check het programma voordat je een avond eromheen plant. Als het doorgaat, is de kelder aan de rivier een traktatie.
Eerst dineren, dan jazz
Deze twee zetten het eten en de ruimte boven de muziek — wat precies goed is voor sommige gelegenheden en precies verkeerd voor andere. Weet wat je boekt.
The Rise at The Grand, York (Station Rise, bij het station) is de luxeoptie en verontschuldigt zich daar niet voor. Het organiseert een verzorgde jazzavond op de laatste donderdag van de maand in een vijfsterrenhotel, met een top diner en een bekroonde afternoon tea. Dit is £££-territorium en ideaal voor een groepsfeest — een mijlpaal verjaardag, een jubileum, een etentje met de ouders. Maar wees nuchter: de muziek is hier elegante achtergrond, geen serieuze luisterruimte. Als je wilt praten tijdens het diner en jazz sfeervol om je heen wilt hebben, perfect. Als je wilt luisteren naar een solo, is dit niet de plek. Reserveer ruim van tevoren.
Museum Street Tavern (Museum Street) is het ontspannen midden en is bloeiend sinds de heropening. De wekelijkse 'Jazzville Duo and Guests'-avond op woensdag is een goedlopende vaste prik in een fraaie pub in het centrum, het eten is stevig pubeten en de entree is gratis. Groepen zijn welkom en het is allemaal informeel en zonder tickets — gewoon komen opdagen. De enige gouden regel: de stoelen bij de band gaan snel, dus kom vroeg als je dichtbij wilt zitten. Dit is een fijne, laagdrempelige weekavond voor een gemengde groep die jazz leuk vindt zonder zich aan een concert te binden.
Een avond uit waar toevallig jazz is
Verruim de definitie en York heeft genoeg. Geen van deze is een jazzspecialist, en ik zal niet doen alsof — maar voor een groep die een goede avond met muziek wil, verdienen ze hun plek.
The Micklegate Social (Micklegate) is jong, bruisend en leuk. Het is een cocktailbar boven met een intieme kelderruimte beneden, en het organiseert maandelijkse 'Gypsy Jazz in York'-sessies plus kelderconcerten. Entree is gratis of laag, kleine groepen zijn prima, en voor een groter gezelschap moet je reserveren. Dit is de keuze voor een groepsavond waar jazz deel van het plezier is, niet het hele punt.
The Habit (Goodramgate) zorgt voor livemuziek zes avonden per week, met soul, funk en jazz. Het is gratis, centraal, ontspannen en zeer gastvrij voor groepen. Het is geen jazzspecialist en dat beweer ik niet, maar als je in de stad bent op bijna elke avond en een gratis set wilt horen zonder planning, is het een betrouwbare gok. Check wat er daadwerkelijk speelt voordat je hoopt op een hardboptrio.
Kennedy's Bar & Restaurant (Little Stonegate) is meer jamsessie dan jazzclub, en daar is het eerlijk over. Het organiseert open-mic- en jamsessies waar muzikanten aansluiten — er is zelfs een gratis drankje voor wie opstaat. Entree is gratis, prijzen zijn pubstandaard en groepen zijn welkom. Kom voor een relaxte, vriendelijke avond waar de muziek los en participatief is, niet voor serieus luisteren.
The Gillygate (Gillygate, net buiten de muren) is een echte pub met regelmatige 'Blues Collective'-avonden. Eerlijke waarschuwing: die neigen naar blues, niet pure jazz. Maar het is een echte livemuziekpub, informeel, gratis en groepsvriendelijk, en het is de moeite waard voor een groep met bredere smaak die geen haarkloverij wil over het verschil tussen een blues shuffle en een jazzstandard.
Het dagelijkse zeldzaamheidje dat je moet weten
Dringhouses Jazz (Dringhouses Sports Club, ten zuiden van het centrum) past niet in een van de bovenstaande categorieën, dus krijgt het een eigen vermelding. Het is een aloude donderdagmiddagsessie met traditionele jazz, swing en blues — warm, pretentieloos en een echt inkijkje in de lokale scene. Het is erg ontspannen en geschikt voor groepen, je hoeft geen lid te zijn, gewoon £5 aan de deur. Twee dingen om in gedachten te houden: het is overdag en het is buiten het centrum. Dus het is geen avondje uit en het is niet op loopafstand van de Minster — maar als je een fan van traditionele jazz bent met een vrije donderdagmiddag, is het een leuke, goedkope manier om die door te brengen.
Praktische zaken
Je verplaatsen. Het centrum van York is klein en beloopbaar — de meeste van deze locaties liggen binnen of net buiten de middeleeuwse stadsmuren, en je kunt in tien minuten van NOLA, de Eagle & Child, Museum Street Tavern, Kennedy's en City Screen naar elkaar wandelen. De twee uitzonderingen zijn The Rise (vlakbij het station, dus makkelijk als je met de trein komt) en Dringhouses, dat echt een eind naar het zuiden is en het beste bereikbaar met de bus of een korte taxi. Probeer niet naar Dringhouses te lopen voor een middagsessie en verwacht dezelfde avond zonder moeite een optreden in het centrum te halen.
Contant geld. De meeste bars accepteren zonder problemen pin, maar twee gewoontes lonen: neem wat muntgeld mee voor de collectehoed bij de gratis pubsessies (vooral bij de Eagle & Child — de muzikanten spelen voor die hoed), en neem een briefje van vijf mee voor de deur van Dringhouses. Voor ticketed shows in het NCEM, The Crescent en City Screen kun je het beste van tevoren online kaartjes kopen.
Timing. De scene draait op een wekelijks ritme dat het waard is om te onthouden: woensdag is Museum Street Tavern, donderdag is de Eagle & Child-serie en Dringhouses in de middag, en NOLA dekt dinsdag, vrijdag en zondag. The Rise is eenmaal per maand op de laatste donderdag, en de Micklegate gypsy-jazz-sessie is ook maandelijks — dus check voor beide de data voordat je reist. Voor de gratis puboptredens kom je 30–45 minuten van tevoren om dicht bij de band te kunnen staan.
Budget. Je kunt het goedkoop of duur doen. Een avondje gratis pubjazz — de Eagle & Child, Museum Street Tavern, The Habit — kost je niets behalve je drankjes en een muntje in de hoed. Een ticketed concert in het NCEM of een show in The Crescent kost £10–30 per persoon. Een diner-met-jazz-avond bij NOLA is middensegment en de moeite waard; The Rise is de uitschieter. Mix en match naar wens.
Waar te verblijven. York is compact genoeg dat bijna elke centrale locatie je op loopafstand brengt van de meeste locaties op deze lijst — regel vroeg een slaapplek, vooral rond paardenraces en festivalweekends, en begin met de York hotelzoeker. Voor al het andere om te doen tussen de sets door — eten, bezienswaardigheden, de rest van de stad — zie de volledige York-gids.
Dat is het eerlijke beeld. York geeft je geen rokerige kelderclub die zeven nachten per week open is, want die heeft het niet. Wat het je in plaats daarvan geeft is een kapel, een kerk, een handvol goede pubs en één heel chic hotel — en bij elkaar een betere week live jazz dan een stad van deze omvang eigenlijk zou mogen hebben.